Hoe erfelijk is Hoefkatrolontsteking?

Artikel gepubliceerd in de Breeders Special van 2023
door drs. Jopie van Doleweerd

Nu Face Time Bourbon zijn koerscarrière (voortijdig) heeft beëindigd vanwege
hoefkatrolontsteking is het interessant om daar eens dieper in te duiken.
Kan het nog gevolgen hebben voor zijn verdere loopbaan als dekhengst?

Hoefkatrol ontsteking (podotrochleose) is een chronische ontsteking in het gebied van de hoefkatrol die vooral voorkomt aan de voorbenen. De hoefkatrol wordt gevormd door verschillende structuren zoals het straalbeentje, de diepe buigpees, de slijmbeurs tussen diepe buigpees en straalbeentje, het hoefbeen en de ophangbandjes van het straalbeen. In dit geheel fungeert het straalbeentje als katrol vandaar de naam hoefkatrol.

Boven: Schema van de ondervoet

Iedere keer wanneer het paard tijdens de voortbeweging op een voorbeen landt, drukt een enorme kracht de kogel van het paard naar beneden. De buigpezen in de ondervoet moeten die kracht opvangen om te zorgen dat de kogel van het paard de grond niet raakt en om het been van het paard weer van de grond te krijgen en over de toon te laten rollen. Omdat de diepe buiger met een bocht over het straalbeen loopt, krijgt het straalbeen telkens die druk te verwerken.
Hier komt, op het moment dat het paard op het betreffende voorbeen steunt, ook nog eens de tegendruk van de bodem bij die via de buigzame straal op de buigpees en het straalbeen drukt. Dit alles vraagt natuurlijk om slijtage.

De ondervoet is goed doorbloed, zodat er voldoende bouwstoffen worden aangevoerd om de schade, veroorzaakt door de slijtage, te herstellen. Als echter de bloedcirculatie in de ondervoet verminderd is door b.v. te weinig beweging kan de slijtage aan buigpees, slijmbeurs en straalbeen in korte tijd zo ernstig worden, dat het paard ontstekingsreacties gaat vertonen en pijn krijgt. Op den duur kan in het straalbeentje botaantasting optreden. Ook de weke delen, zoals de ophangbandjes en de slijmbeurs kunnen aangetast worden.

Factoren die met name bijdragen aan het ontstaan van hoefkatrol ontsteking zijn: de bouw van de hoef, erfelijkheid, voeding, overbelasting, onvoldoende onderhoud aan de hoeven en gebrek aan beweging. Het is dus een multifactoriële aandoening.

De kreupelheid die optreedt is vaak wisselend, dan weer aan het ene en dan weer aan het andere voorbeen. Het is een typische belastingskreupelheid. Het paard maakt kortere passen en heeft problemen met wendingen. De stand van de hoef wordt anders: het paard gaat minder ver doortreden in de kogel, waardoor de verzenen hoger worden.

De diagnose hoefkatrol ontsteking wordt gesteld door de combinatie van klinisch onderzoek, diagnostische anesthesie en beeldvorming (röntgen, echo, MRI of CT). Bij het klinisch onderzoek wordt er naast de gangen vooral ook gekeken naar de vorm van de hoef en de kwaliteit van de straal. Meestal worden meerdere röntgenfoto’s gemaakt en daarbij wordt gekeken naar de vorm en structuur van het straalbeen. Zwarte “gaten” aan de onderzijde van het straalbeen wijzen op verwijde voedingskanalen door botoplossing en dat is niet goed.

Boven: Röntgenfoto van het gebied van de hoefkatrol.
Aan de onderzijde van het straalbeen zijn onregelmatige
zwarte verkleuringen te zien: botoplossing


Aangezien niet ieder paard dezelfde mate van hoefkatrolontsteking heeft, zal ook de behandeling per paard verschillen. Deze bestaat uit het toedienen van pijnstillers /ontstekingsremmers oraal en/of lokaal. Onbelaste beweging om de bloedcirculatie te bevorderen en aangepast beslag om de buigpees te ontlasten (steil zetten) en het afrollen van de toon te vergemakkelijken. Een leren randje tussen ijzer en hoef kan de schok nog wat breken. De laatste jaren wordt ook succesvol gebruik gemaakt van Tildren® om de botafbraak te remmen. Toch blijft de prognose matig.

Concluderend moge duidelijk zijn dat er veel factoren een rol spelen bij het ontstaan van hoefkatrolontsteking. Alle factoren kunnen een bijdrage leveren aan de slijtage van het straalbeentje. Binnen het KWPN heeft men het gen ontdekt wat mede verantwoordelijk is voor het optreden van OCD. Het zou mooi zijn als er voor hoefkatrolontsteking ook zo’n onderzoek komt want nu is niet vast te stellen hoe erfelijk hoefkatrol ontsteking is. Indien uw fokmerrie smalle hoeven heeft en/of matige kwaliteit hoorn is het misschien raadzaam om geen hengst uit te kiezen met bewezen hoefkatrolontsteking.


(einde artikel)


© Copyright Fokkersvereniging